الفبای ترکی

Aa: Adam آ: آدام
Bb: Bacı ب: باجی
Cc: Can ج: جان
Çç: çay چ: چای
Dd: der د: در
Ee : el ا : ال

Ff: Fil ف : فیل

éÉ: Élçi اِ: اِلچی
Gg: Gül,Gile گ: گﺆل،گیله
Ğğ: Dağ,Ağlamak غ: داغ،آغلاماک
Hh: Hanı,Hemen ح،ه: حانی،هِمِن
Iı: Işıq,İrmak ای: ایشیک،ایرماک
İi: İnci,ilgi ای: اینجی،ایلگی
Jj: Jeket,jandarm ژ: ژاکت،ژاندارم
Kk: keleme ک: کِلِمه
Ll: Liman,Limu ل:لیمان،لیمو
Mm: Masa,maral م:ماسا،ماِرال
Nn: Nar,Nazık ن: نار،نازیک
Oo: On,Onlar او: اون،اونلار
Öö: Öz,Özlem اﯚ: اﯚز،اﯚزلم
Pp: Para,Pul پ: پارا،پِول
Rr: Organ ر: اورگان
Ss: Su س:سو
Şş: Şöyle ش: شؤیله
Tt: Tur,Tanrı ت: تور،تانری
Uu: Uzun,Uzaq او: اوزون،اوزاق
Üü: Üzgün اﺆ: اﺆزگون
Vv: Vergi,Varlık و: وِرگی،وارلیک
Yy: Yarı,Yonca ی: یاری،یونجا
Zz: Zor,Az ز: زور،آز

Qq : qız ق : قئز

Ŋŋ : buŋ نگ : بونگ

Xx : xelq خ : خلق

İi : iman ای : ایمان

Ww:towuq اوو : تووق

به نقل از سامان یولو



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

از دیگر ویژگی های زبان ترکی

 ü      زبان ترکی از طرف زبان شناسان به عنوان سومین زبان قانون مند و توان مند دنیا شناخته شده است و حتی یکی از تورکولوژهای به نام، زبان ترکی را اعجاز غیر بشری معرفی کرده است.

          زبان ترکی حدود 24000 فعل دارد که در فارسی بیش از 5000 نمی باشد.

ü      حدود 1650 لغت ترکی در ایران شناخته شده است که برای آنها لغات مستقلی در فارسی نیست مانند یایخالاماق، یوبانماق، یودورتماق و...

ü      چند هزار لغت با ریشه ی ترکی در زبان فارسی موجود است که از این لغات بیش از 600 لغت جزء کلمات مصطلح و روزمره است.مانند آقا، خانم، سراغ، بشقاب، قابلمه، دولمه، سنجاق، اتاق، من، تخم، دوقلو، باتلاق، اجاق، آچار، اردک، آرزو، دگمه، تشک، سرمه، فشنگ، توپ، تپانچه، قاچاق، گمرگ، اتو، آذوقه، اردو، سوغات، اوستا، الک، النگو، آماج، ایل، بیزار، تپه، چکش، چماق، چوپان، چنگال، چپاول، چادر، باجه، بشگه، بقچه، چروک،...

 



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

مشخصات زبان ترکی

زبانهای اورال – آلتاییک مانند ترکی با مشخصات زیر از زبانهای هند و اروپایی نظیر زبان فارسی متمایز می شوند.

1- در بین صداهای کلمات هم آهنگی اصوات موجود است.

2- در این زبان جنس و حرف تعریف موجود نیست

3- صرف به وسیله ی اضافه کردن پسوند انجام می شود ( آپار+دیم ، آپار + دین ، ... )

4- در صرف اسامی پسوند ملکی به کار می رود ( آپار + دیغیم ) و در زبان ترکان قشقایی ( آپار + دیگیم )

5- اشکال افعال غنی و متنوع است

6- حرف جر بعد از کلمه می آید (ائودن= از خانه )

7- صفات قبل از اسماء می آیند ( گوزل قیز )

8- بعد از اعداد علامت جمع به کار نمی رود

9- مقایسه با مفعول منه انجام می گیرد ( من دن = او جا )

10- برای فعل معین به جای داشتن از فعل بودن ( ایمک ) استفاده می شود

11- پسوند سؤال موجود است ( گلدین می؟ )

12- به جای حرف ربط از اشکال فعل استفاده می شود ( گئتدییم یئر = جایی که رفتم – که به اشتباه بعضأ می گوییم او یئر که گئتدیم)



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

زبان ترکی

من قربانم بو فرهنگَ بو دیله       من قربان بو اِیله بو گیله

زبان ترکی

زبان بیشتر افراد عشایر قشقایی ترکی است و تعداد بسیار کمی از طوایف موجود در ایل قشقایی ممکن است منشاء زبان دیگری به جز ترکی مانند فارسی،کردی،لری و عربی داشته باشند که به دلیل همزیستی در میان ترکان به مدت زمان دراز، زبان اصلی از جمله فارسی،لری یا عربی را فراموش کرده و در میان ترکان همانند آن ها شده اند.

منشاء زبان ترکی

افزون بر زبان سومری که در برخی محافل زبان شناسی به عنوان ریشه زبان ترکی( یاروترک ) مطرح است،مراحل دیگر تکوین زبان ترکی شامل دوران ترکی اولیه ( شامل ترک های هون،بلغار،بچنَگ و خزر ) از قبل از میلاد مسیح تا قرن ششم میلادی،ترکی قدیم ( دوران گوک ترکها و یغورها ) و از ششم تا هشتم میلادی، ترکی جدید ( شامل ترکی عثمانی،آذربایجانی ایرانی،جغتایی و اوزبکی ) از قرن شانزدهم تا عصر جدید می باشد.

به نظر برخی محققین کلمه ی ( ترک ) نام قبیله ی موسس حکومت گوک ترک در 522 میلادی ؛ یعنی شخص آشینا بوده است و بعد از آن به کلِ ملتی که زبان آنها سخن می گفتند منسوب شده است.

ترکان اوغوز ( اوق=ایل و اوُز علامت جمع در ترکی قدیم ) از قبایل مهم ترکها بوده اند و امروزه اکثر ترکان غربی ( ترکان ایران،ترکیه، آذربایجان،ترکمنستان،عراق،سوریه،قبرس و بالکان )از نسل ترکان اوغوز می باشند. اوغوزها بعد از پذیرش اسلام به ایران و آناتولی مهاجرت کردند و دولتهای اسلامی بزرگی چون سلجوقی ها و عثمانی ها را تشکیل داده اند. از ترکان قدیم داستانها و افسانه های متعددی باقی مانده است. نظیر داستانهای آفرینش ، آلپ آرتونقا ، شو ، اوغوزخان ، بوزقورد و ارگه نه قون.

داستان بوزقورد ( گرگ خاکستری ) از معروفترین این داستانها حکایت نسل رو به انقراض قبیله ای ترک در اثر حمله ی دشمن است که با ازدواج یک گرگ به تداوم حیات این قبیله کمک می کند.بوزقورد ( گرگ خاکستری ) از قدیم الایام به عنوان مهم ترین سمبل قوم ترک شناخته شده است.به داستانهای بعد از اسلام نظیر داستانهای ساتوق بو غراخان، ماناس، چنگیز نامه، دده قورقود،نیز می توان اشاره کرد.

حماسه دده قورد به عنوان یک داستان ترکان غربی خصوصا ترکان ایران از اهمیت بیشتری برخوردار است که در مباحث دیگر به آن می پردازیم.



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

مختصری از تاریخ ادبیات قشقائی(قسمت سوم)

 و اما تاریخ ادبیات ایل قشقائی را می توان به چند دوره تقسیم كرد:

1-عصر طولانی ادبیات و فرهنگ مشترك تركهای جنوب باسایر تركان غربی(اوغوز):

چنان كه ادبیات شفاهی و ادبیات موسیقی تركان قشقایی نشان می دهد،تا قبل از این كه ایل قشقایی به صورت یك ایل واحد و منسجم تحت امر ایلخانی مقتدر باشد با سایر تركان اوغوز،ادبیات و موسیقی مشتركی داشته است.رواج سخنان پند آمیز استاد قدیم با همان ده ده قورقوت، و رواج داستانهای حماسی و عاشقانه كوراغلو،غریب و صنم،اصلی و كرم ،نگار و محمود،آهنگ و اشعار شاه اسماعیل صفوی معروف به شاه ختائی،وجود بایاتی های مشترك دربین ملل مختلف ترك زبان وهمچنین باباتی معروف:

     بویول گئدر تبریزه                   قناتی ریزه ریزه

                  خودام بیر یول وئر بیزه                    بیز گئده ك اؤلكه میزه

و با استناد به این چندبیت شعر از امیرعلی شیر نوائی وزیر و دانشمند معروف دنیای ترك:

ایسترسه بیر اولسون ایسترسه مینگ بیر  بوتون تورك ائللری آنجاق منیم دی خوتادانباشلا نیب خوراسانادك               ائللر فرمانیمله عومور سورهج

شیرازدا،تبریزده منیم یئریم دیر        اوردا شهر تله نن سؤز شكریم دیر

و یا رواج این بیت شعر در میان تركان قشقائی:

صابا قونداك استانبولو نگ دوزونه          قوش آتاراك اؤرد كینه،قازینا

و نیز شعرهایی در خصوص شهر در بند:

دربند كی دئیرلر بیر پارچا باغ دیر   آلت یانیدریا دیر اوست یانی داغ دیر یئتیریب

میوه سی دورمه لی چاق دیر        آلماسی،هئیواسی،ناری دربندنیگ...

و همچنین رونق یافتن اشعار شاعرانی نظیر خسته قاسم،تیلیم خان،ابولقاسم نباتی و دیگر شاعران....در این چند صد سال گذشته درمیان مردمان شعر دوست ایل قشقائی و یا رسیدن به نسبت اسلاف و گذشتگان ایلخانان قشقائی به آق قویونلوها و اوزون حسن و صدها مدرك و سند ادبی و تاریخی دیگر میتواند گواه براین ادعا باشد كه قشقایی ها در طی قرون مختلف گذشته با دیگر تركاناوغوز ارتباطات فرهنگی و اشتراكات ادبی فراوانی داشته اند...



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات