بازی شوتولو

وقت بازی: هنگام شب بخصوص شبهایی که مهتابی نبوده و تاریکی مطلق باشد.

تعداد بازیکنان: مشخص نیست هرچه تعداد بیشتر باشد،بازی هیجان انگیزتر است.

انتخاب افراد: به طریق قرعه بوده و به دو گروه مساوی تقسیم می شوند.

قانون بازی: گروه برنده قرعه، یک چوبدستی معمولی که همه افراد آن را دیده و شناخته اند،به دست یکی از قویترین بازیکنان خود می دهند و به گروه دیگر دستور می دهند همه چشمها را بسته و صورت خود را برگردانند،فرد چوب بدست با شدت چوب را به طرفی دلخواه پرتاب می کند. برای اینکه گروه مخالف ندانند چوب به کدام سمت رفته و صدای افتادنش را نشنوند، دوستانش هیاهو به راه می اندازند.سپس هر دو گروه به دنبال چوب می گردند تا در تاریک شب آن را پیدا کنند.معمولا کسی که چوب را پرتاب کرده محل افتادن چوب را می داند و باید برای گم کردن ردپا، اول به طرفی دیگر رود و مخالفان را هم که سعی می کنند وی را تعقیب نمایند به طرفی دیگر بکشاند.

اگر کسی چوب را پیدا کرد باید سعی کند دیگران(مخالفان) آن را نبینند،زیرا از وی می گیرند،برای اینکار وقتی اطراف را خلوت دید چوب را برداشته زیر بغل پنهان می کند و بدون جلب توجه دیگران پا به فرار می گذارد تا به محل پرتاب ( دَکِه ) برسد.

کسی که چوب را پیدا کرده و سالم به مقصد رسانده باید پرتاب کند. این بازی سرعت دویدن،مهارت،تیزهوشی،قدرت بینایی و فوت و فن فرار از دشمن را لازم دارد. گاهی تا چندین نوبت یک گروه برنده می شوند و امتیاز می آورند.



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

انتخاب افراد بازی

معمولا بازیها گروهی و جنبه رقابت دارند.باید از میان بازیکنان دو گروه انتخاب شوند و چون بین بازیکنان،زرنگ و تنبل وجود دارد،باید افراد با قرعه انتخاب و مشخص شوند.

برای این منظور به عنوان رئیس یا ( آقا ) کاندید می شوند،این دو نفر معمولا کسانی هستند که برتری آنها از نظر ورزیدگی سرعت و چالاکی بر دیگران ثابت شده،از نظر اخلاق و طرز بازی و شهامت نمونه بوده اند،ضمنا از نظر سنی هم از دیگران بزرگترند.این دو نفر هر کدام رئیس یک گروه خواهند بود،سپس باقی افراد به صورت زوجهای دوتائی دست در گردن یکدیگر انداخته و در چند قدمی رؤسا،بطوری که صدای آنها شنیده نشود،برای خودشان اسم مستعار تایین می کنند و پیش رؤسا آمده و می گویند:

آقالر هِلی هِلی

رئیس جواب میدهد:

علیک تِلی تِلی

سپس آن دو نفر میگویند: کی میخواهد...... و کی میخواهد.......

هر کدام از رؤسا یکی از نامهای مستعار را انتخاب کرده و افراد بازیکن خود از هر زوج تعیین می نمایند.اسامی انتخاب شده معمولا از قهرمانان،حیوانات وحشی و درنده،گلها،کوهها و... است. برای مثال چندتا از اسامی مستعار که مرسوم است ذکر می شود:

کی می خواهد شیر          کی می خواهد ببر

کی می خواهد رستم         کی می خواهد اسفندیار

کی می خواهد داغ دَوِرَن(کسی که کوه را وارونه می کند)       

کی می خواهد قشون چَوِرَن(کسی که قشونی را شکست می دهد)

کی می خواهد شهپر         کی می خواهد باجالان

کی می خواهد آق داغ (کوه سفید)          کی می خواهد قََره داغ (کوه سیاه)

رؤسا بدون اینکه بدانند نام مستعار متعلق به چه کسی است به طور شانسی افراد خود را انتخاب می کنند.



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

بازیهای معروف ایل قشقائی

جامعه ایلی همیشه گرفتار مسائل و مشکلات شغلی خود بوده و با وجودیکه اوقات بیکاری آنها خیلی کم می باشد،اما هوای سالم کوهستان،دامنه های باصفا،دشتهای سرسبز و پهناور،روحیه شاد و اندامهای ورزیده این امکان را می دهد تا از کمترین فرصت برای بازی استفاده نمایند.انواع بازیهای معمول و شرایط آنها عبارتند از:

الف:زمان بازی

 در فصل زمستان و هنگام کوچ گرفتاریها،فرصت بازی کردن را از تمام قشرها صلب کرده،اما در فصل تابستان هنگامی که ایل در ییلاق است و اواخر زمستان که از قشلاق خارج شده اند و بارندگی های بهاره گرد و خاکها را شسته وهوا را تمیز نموده،فرصتی مناسب برای بازی است.

هنگام غروب آفتاب،پس از فراغت از کار تعلیف و جایگزینی دامها،بخصوص پس از قطع بارندگی ها،جوانان و نوجوانان از چادرهای اطراف در محوطه ای صاف و عاری از سنگ و خاشاک،برنامه های خود را شروع می کنند.

هنگام بازی معمولا افراد بیکار ایل،از پیرمرد مسن تا کودکان خردسال در اطراف میدان جمع شده و چون بازی گروهی است و حالت رقابت دارد،آنان را تشویق و ترغیب می کنند.

ب:بازیهای معروف ایل

بازیهای معروف ایل که اجبارا باید نام محلی آنان ذکر شود عبارتند از:

شوتولو- لیلی ـ برج – کیش شلاق(درنا بازی) – جز – بخولوداش –  آقاج توپ – چالدی قچدی – جزوگاله – کوکوله بردار- کربیاجو(کل بیاجو) – آقاج آقاج – اشق(قاب بازی)  هرنگ هرنگ - لپر – قایم قویم(جیران جیران) – الختر – حسن گو – سه گودالک

خرمن چند من و غیره...

ج:چگونگی جمع آوری افراد

هنگام بازی دو سه نفر اولیه با صدای بلند فریاد می کشند و ضمن فریاد کف دست را جلو دهان زده،طنین صدا را عوض می کنند و باصطلاح ایلی این عمل را (هاباباق) گویند.مفهوم هاباباق جمع آوری و اطلاع دادن به افراد چادرهای دوردست می باشد.

وقتی بچه ها صدای هاباباق را می شنوند هرکس گرفتاری نداشته باشد،پاشنه گیوه را کشیده، آستین ها و پاچه ها را بالا زدا و عازم میدان بازی می شود و جمع بازیکنان دیگر می پیوندد.

در پستهای بعدی چگونگی یارگیری و همچنین جزئیات بازیها را خواهیم گفت.

منتظر نظرات گرانبهاتون هستیم.



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی

ورزش و تفریحات سالم در ایل قشقائی

ورزش

اکثر فعالیت ها و کارهای روزمره مردم ایل نوعی ورزش و تفریح است مانند

کوچ،شکار،بارگیری،بااندازی،هیزم شکنی،پیاده روی و غیره.بنابراین ورزش برای جامعه ایلی امری عادی و دائمی می باشد.بخصوص برای زنان که از سپیده صبح کار پختن نان،ساخت لبنیات شروع می شود و بعد بارگیری دامها و حرکت بهمراه کوچ که گاه با بستن طفلی بر پشت و گرفتن پره نخ ریسی در دست مسافت چندین کیلومتر را باید طی نمایند،همه به صورت یک عادت و جریان روزمره تلقی می شود.

علاوه بر تحرک دائم و فعالیت و جنب و جوش روزانه،جوانان و چه ها و حتی پیرمردان هم دوست دارند پس از فراغت از کار،بازیها و تفریحاتی به عنوان سرگرمی و رفع خستگی داشته باشند که مختصرا به تعدادی از آنان در پستهای بعدی اشاره خواهیم کرد.

منتظر نظرات گرانبهاتون هستیم



ادامه مطلب
نویسنده: وحید رستمی